Wat zijn die vervelende nierstenen precies?
Je nieren zijn fantastische organen. Ze filteren dagelijks liters bloed. Ze houden de afvalstoffen tegen en zorgen voor een evenwichtige vochtbalans in je lijf. Soms gaat dit filterproces minder soepel. Dan vormen zich kleine, harde deeltjes in jouw nieren. Dit zijn de nierstenen. Zie het als kristallen die samenklonteren in je urinewegen.
De grootte varieert enorm. Sommige zijn zo klein als zandkorrels. Andere worden groter dan een erwt. Hoe groter de steen, hoe meer problemen hij geeft. Ze bestaan meestal uit verschillende stoffen die je lichaam normaal gesproken netjes via de urine afvoert. Calciumoxalaat is de meest voorkomende samenstelling. Maar ook andere soorten komen voor, zoals urinezuurstenen of struvietstenen.
Waarom krijg ik last van nierstenen?
Dat is de hamvraag die velen bezighoudt. Er is vaak niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Het is vaak een combinatie van factoren die leidt tot de vorming van niersteenvorming. Denk aan je levensstijl en je genen.
• Te weinig drinken: Dit is misschien wel de belangrijkste factor. Als je te weinig water drinkt, wordt je urine dikker. De zouten en mineralen kristalliseren gemakkelijker. Goede hydratatie is cruciaal.
• Voeding: Bepaalde voedingsmiddelen verhogen het risico. Denk aan te veel zout of dierlijke eiwitten. Ook een te hoge inname van oxalaatrijke producten kan meespelen bij de vorming van calciumoxalaatstenen.
• Medische oorzaken: Sommige mensen hebben een aandoening waardoor hun lichaam meer calcium of urinezuur aanmaakt. Ook bepaalde chronische darmaandoeningen beïnvloeden de opname van zouten.
• Familiegeschiedenis: Als nierstenen vaak voorkomen in jouw familie, is de kans groter dat jij ze ook ontwikkelt.
Het is belangrijk om te weten dat je niet meteen een ernstige ziekte hebt als je een niersteen krijgt. Vaak zijn kleine aanpassingen in je dagelijks leven al een enorme stap in de preventie van terugkerende nierstenen.
De symptomen: hoe herken je de pijn?
Als een steen begint te bewegen, veroorzaakt dit vaak hevige pijn. Deze pijn wordt koliek genoemd. Het is een pijn die je niet snel vergeet. Het begint vaak plotseling, vaak laag in je zij of rug.
Deze pijn straalt soms uit naar je buik en zelfs naar je lies. Het is geen constante pijn. Het komt in golven, steeds weer heviger, terwijl je lichaam probeert de steen door de nauwe urineleider te duwen. Je voelt je vaak onrustig. Je kunt geen comfortabele houding vinden. Dit is typisch voor een niersteenkoliek.
Naast de pijn ervaren veel mensen ook andere klachten:
• Bloed in de urine (zichtbaar of alleen onder de microscoop).
• Misselijkheid of overgeven door de hevige pijn.
• Een constant, dringend gevoel om te plassen.
• Soms koorts en koude rillingen als er een infectie bij komt kijken.
Als je koorts krijgt, is het belangrijk om direct medische hulp te zoeken. Dit kan wijzen op een blokkade en een infectie, wat snelle behandeling vereist.
Wat gebeurt er bij de diagnose en behandeling?
Zodra je met deze hevige klachten naar de huisarts gaat, zal deze waarschijnlijk vermoeden dat het om een niersteen gaat. De arts zal vragen stellen over de pijn en je eventueel doorverwijzen. Een echo of een CT-scan helpt om de steen zichtbaar te maken en te bepalen waar hij precies ligt. Dit onderzoek is belangrijk voor het kiezen van de juiste aanpak voor jouw behandeling nierstenen.
Voordat we de verschillende behandelmethoden bespreken, is het nuttig om meer te weten te komen over nierproblemen in het algemeen. De behandeling hangt sterk af van de grootte en de locatie van de steen.
VIDEO: Nierstenen – Symptomen en behandeling
Niet-invasieve aanpak
Als de steen klein is (vaak minder dan 5 millimeter), is de kans groot dat je lichaam de steen zelf uitplast. De arts adviseert dan vooral veel drinken. Dit helpt de urine te verdunnen en de steen ‘door te spoelen’. Pijnstillers helpen je door deze periode heen.
Soms krijg je medicatie om de urine iets minder zuur of juist basischer te maken. Dit kan helpen de steen op te lossen of het plassen te vergemakkelijken. Denk aan alfablokkers die de spieren in de urineleider ontspannen. Dit verhoogt de kans op een spoedige, pijnloze passage.
Invasieve behandelingen
Grotere stenen of stenen die niet vanzelf weggaan, vereisen ingrijpen. Je wilt immers zo snel mogelijk weer van die pijn af zijn.
Extracorporale shockwave lithotripsie (ESWL)
Dit is een veelgebruikte methode. Hierbij richt de arts geluidsgolven van buitenaf op de steen. Deze golven maken de steen in stukjes. Deze kleine fragmenten kun je dan gemakkelijker uitplassen. Dit gebeurt meestal poliklinisch en je hebt er geen narcose voor nodig.
Ureteroscopie
Als de steen vastzit in de urineleider, kan een specialist via de plasbuis en blaas een dunne, flexibele kijker (ureteroscoop) inbrengen. Met een laser op het uiteinde verpulvert de arts de steen ter plekke. Vervolgens verwijdert hij de restjes. Dit is vaak een zeer effectieve manier om nierstenen te verwijderen.
Percutane nefrolithotomie (PCNL)
Voor zeer grote, complexe stenen, vaak meer dan twee centimeter, is dit soms nodig. De uroloog maakt een kleine opening in je flank om direct bij de nier te komen. Via die weg kan de steen in grotere stukken worden verwijderd. Dit is een ingrijpende procedure die meestal een paar dagen ziekenhuisopname vereist.
Hoe voorkom ik dat het terugkomt?
Nadat je een aanval hebt gehad, wil je natuurlijk alles doen om een volgende keer te voorkomen. Preventie is de sleutel tot een rustigere toekomst.
Jouw dagelijkse gewoonten spelen een grote rol bij het beheer van nierstenen voorkomen. Het gaat erom dat je de concentratie zouten in je urine laag houdt.
• Drink, drink, drink: Dit is de gouden regel. Mik op minstens twee tot drie liter vocht per dag. Water is ideaal. Je urine moet lichtgeel of bijna helder zijn. Dit houdt de urine voldoende verdund.
• Let op je zoutinname: Te veel zout zorgt ervoor dat je lichaam meer calcium uitscheidt in de urine. Probeer bewerkte voeding en kant-en-klaarmaaltijden te vermijden.
• Eiwitten in balans: Een overmaat aan dierlijke eiwitten (vlees, vis) verhoogt de urinezuurvorming. Wissel af met plantaardige eiwitbronnen.
• Dieetadvies na analyse: Als de arts de samenstelling van jouw steen kent, kan deze specifiek dieetadvies geven. Bij oxalaatstenen moet je bijvoorbeeld oppassen met spinazie, rabarber of noten.
Praat met je uroloog of nefroloog. Zij kunnen een 24-uurs urineonderzoek aanvragen. Dit onderzoek geeft exact aan welke stoffen je teveel uitscheidt. Op basis daarvan stellen ze een persoonlijk preventieplan op. Dit plan is jouw persoonlijke handleiding om je nieren gezond te houden.
Veelgestelde vragen over nierstenen
Nuttige bronnen
Breid je begrip van Niersteen: Symptomen, oorzaken en behandeling van nierstenen uit met deze zorgvuldig gekozen leesstukken.
Wat is de meest voorkomende oorzaak van nierstenen?
De meest voorkomende oorzaak is te weinig drinken, waardoor de zouten in de urine te geconcentreerd raken en kristalliseren. Calciumoxalaat is de meest voorkomende samenstelling van de stenen.
Doet het altijd ontzettend veel pijn als je een niersteen hebt?
Niet altijd. Kleine stenen die nog in de nier liggen, geven vaak geen klachten. De hevige pijn, de koliek, ontstaat pas als de steen de nauwe urineleider probeert te passeren en deze blokkeert of irriteert. Meer informatie over nierstenen kun je op deze website vinden.
Hoe lang duurt het voordat een niersteen is uitgeplast?
Dit varieert enorm. Kleine stenen kunnen binnen enkele dagen gepasseerd zijn. Grotere stenen kunnen weken vastzitten of vereisen medische ingrepen omdat ze niet vanzelf bewegen.
Kan ik nierstenen laten oplossen met citroensap?
Citroensap bevat citraat, wat kan helpen bij de preventie van bepaalde soorten stenen (calciumoxalaat). Het kan helpen om de urine minder zuur te maken. Hoewel het een goede aanvulling is op veel drinken, kan het bestaande, grotere stenen meestal niet oplossen. Bespreek het gebruik van citroensap altijd eerst met jouw behandelend arts.