Wat zijn nierstenen en waarom krijg je ze?
Nierstenen lijken misschien kleine kiezelstenen, maar ze veroorzaken enorme hinder. Simpel gezegd, ontstaan nierstenen wanneer bepaalde mineralen en zouten in je urine te geconcentreerd raken. Deze stoffen klonteren samen en vormen harde kristallen. In het begin merk je hier niets van, maar wanneer zo’n steen begint te bewegen of vast komt te zitten, begint de ellende.
Er zijn verschillende soorten nierstenen. De meest voorkomende zijn calciumoxalaatstenen. Minder vaak komen urinezuurstenen of struvietstenen voor. De oorzaak van de vorming is vaak een combinatie van factoren. Denk hierbij aan onvoldoende drinken, de hoeveelheid bepaalde zouten in jouw dieet, of soms een onderliggende medische oorzaak.
De klassieke symptomen herkennen
Het herkennen van de symptomen is de eerste stap naar actie. De pijn is vaak het meest opvallend. Dit noemen we flankpijn of koliekpijn. Deze pijn kan plotseling opkomen en intens zijn. Het kan uitstralen naar je onderbuik of lies.
Daarnaast zie je vaak andere tekenen die wijzen op een probleem met je urinewegen. Let op de volgende signalen:
• Pijn of een branderig gevoel bij het plassen (dysurie).
• Vaak aandrang hebben om te plassen, zelfs als je net bent geweest.
• Bloed in je urine (hematurie), waardoor de urine roze, rood of bruin kleurt.
• Misselijkheid of braken, omdat de pijn zo heftig is.
• Koorts en rillingen als er een infectie bijkomt. Dit laatste is een reden om direct medische hulp te zoeken.
Directe stappen bij hevige niersteenvorming
Als je nu midden in een aanval zit, is jouw prioriteit pijnverlichting. Je moet de situatie serieus nemen. Neem direct contact op met je huisarts of de spoedeisende hulp als de pijn ondraaglijk is. Zij beoordelen de situatie en bepalen de beste aanpak voor jouw specifieke steen. Voor meer informatie over de achtergrond van deze aandoening kun je hier het artikel over nierstenen lezen.
Wat je in de tussentijd zelf kunt doen om de doorgang te helpen bevorderen, is het verhogen van je vochtinname. Dit klinkt logisch, maar het is cruciaal. Je wilt de urineproductie stimuleren zodat je lichaam helpt de steen naar buiten te spoelen.
Vocht is jouw beste vriend
Hoeveel moet je drinken? Probeer de volgende richtlijnen aan te houden als je arts dit niet anders adviseert:
• Drink minimaal 2,5 tot 3 liter vocht per dag.
• Water is de beste keuze. Vermijd zoete dranken en frisdranken met veel suiker. Deze kunnen de steenvorming juist stimuleren.
• Verdeel je vochtinname over de dag. Drink niet alles in één keer. Kleine slokjes verspreid over de uren werken het beste.
Door veel te drinken, verlaag je de concentratie van de zouten in je urine. Dit maakt het moeilijker voor nieuwe kristallen om te groeien en helpt de bestaande steentjes om makkelijker door de urineleider te glijden.
Wat doet de dokter bij grote of vastzittende stenen?
Niet elke niersteen verlaat het lichaam vanzelf. Soms is de steen te groot, zit hij vast, of veroorzaakt hij een infectie. In dat geval grijpt de medische wereld in. Jouw arts onderzoekt de grootte en locatie van de steen, vaak met behulp van een CT-scan of echografie.
Afhankelijk van de bevindingen, zijn er verschillende behandelingen mogelijk om de niersteen te verwijderen of te verkleinen:
VIDEO: Nierstenen – Symptomen en behandeling
Extracorporale shockwave lithotripsie (ESWL)
Dit is een veelgebruikte, niet-invasieve methode. Je ligt op een speciale tafel. Geluidsgolven worden van buitenaf op de steen gericht. Deze golven trillen de steen kapot, waarna de kleine stukjes met de urine worden uitgeplast. Dit is vaak minder pijnlijk dan een niersteenaanval zelf.
Ureteroscopie
Als de steen vastzit in de urineleider, gebruikt de uroloog een dun buisje (ureteroscoop). Dit buisje gaat via de plasbuis en blaas naar de urineleider. Met een kleine laser kunnen ze de steen verpulveren of in zijn geheel weghalen met een mandje.
Interessante websites
Voor meer inzicht in Last van nierstenen? Wat te doen bij klachten, bekijk deze handige links.
• Ik heb een pijnaanval door een niersteen | Thuisarts
• Symptomen, klachten, oorzaak en behandeling nierstenen
Percutane nefrolithotomie (PCNL)
Dit is de meest ingrijpende methode, gereserveerd voor zeer grote stenen. Via een kleine snee in je rug bereiken de artsen de nier om de steen direct te verwijderen. Dit gebeurt onder volledige narcose.
Voorkomen is beter dan genezen: jouw rol op lange termijn
Als je eenmaal de aanval van nierstenen hebt gehad, is de kans op herhaling reëel. Gelukkig kun je veel doen om de kans op een volgende aanval te verkleinen. Dit vereist vaak een aanpassing in je levensstijl en dieet.
Dieetadviezen voor mensen met nierstenen
Jouw dieet speelt een sleutelrol in de preventie. Het is slim om te weten welk type steen je hebt, want de adviezen verschillen per steen. Praat hierover met je arts of een diëtist.
Algemene adviezen die vaak gelden, zeker bij de meest voorkomende calciumoxalaatstenen, zijn:
• Beperk zoutinname: Te veel zout zorgt ervoor dat je meer calcium in de urine uitscheidt, wat de vorming van stenen bevordert. Probeer minder bewerkte voeding te eten.
• Let op dierlijke eiwitten: Te veel vlees, vis en kip verhoogt de urinezuurspiegel en calciumuitscheiding. Eet gevarieerd en met mate dierlijke eiwitten.
• Calcium uit voeding is goed: Dit klinkt tegenstrijdig, maar calcium uit voedingsmiddelen (zoals zuivel) bindt oxalaat in de darmen. Je krijgt hierdoor minder oxalaat in je urine. Vermijd calciumsupplementen tenzij je arts dit voorschrijft.
• Beperk oxalaatrijke voeding (bij calciumoxalaatstenen): Bepaalde voedingsmiddelen bevatten veel oxalaat. Denk aan spinazie, rabarber, noten, chocolade en zwarte thee. Je hoeft ze niet volledig te mijden, maar consumeer ze met mate en combineer ze altijd met calciumrijke producten.
Het belang van de juiste vochtbalans
Ook voor de lange termijn blijft veel drinken essentieel. Zorg dat je urine lichtgeel of bijna kleurloos is. Dit is jouw beste indicator dat je voldoende drinkt. Het helpt bij het continu wegspoelen van kleine kristallen die net beginnen te vormen.
Medicatie ter preventie
Soms volstaat aanpassing van voeding en leefstijl niet. Als je een snelle herhaling van niersteenvorming voorkomen wilt, kan je arts medicijnen voorschrijven. Deze medicatie richt zich vaak op het aanpassen van de pH-waarde van je urine of het verminderen van de uitscheiding van calcium of urinezuur.
Denk hierbij aan diuretica (plaspillen) die de calciumuitscheiding verminderen, of citraatpreparaten die de urine minder zuur maken. Jouw arts bepaalt dit op basis van jouw niersteenanalyse na een eerdere afzetting.
*
Veelgestelde vragen over nierstenen
Hoe lang duurt het voordat een niersteen eruit komt?
Dit varieert enorm. Kleine stenen (minder dan 4 millimeter) hebben vaak een goede kans om binnen een paar dagen tot twee weken spontaan via de urine het lichaam te verlaten. Grotere stenen duren langer of vereisen medische interventie.
Is alcohol drinken slecht als ik nierstenen heb?
Alcohol kan uitdrogen, wat de concentratie van je urine verhoogt en de situatie verslechtert. Bovendien bevatten sommige alcoholische dranken, zoals bier, purine, wat de kans op urinezuurstenen kan vergroten. Beperk alcoholgebruik tijdens een aanval en drink liever water.
Kan ik sporten als ik last van nierstenen heb?
Tijdens een acute, hevige aanval is rust geboden. Als je echter stabiel bent en goed drinkt, is lichte beweging (wandelen) vaak nuttig om de steen te helpen bewegen. Zware inspanning bij een aanval kan de pijn echter verergeren. Overleg dit altijd met je behandelend arts.