Wat zijn nierstenen en waarom veroorzaken ze klachten?
Nierstenen ontstaan doordat bepaalde stoffen in je urine te geconcentreerd raken. Denk aan zouten en mineralen die normaal gesproken oplossen. Als ze samenklonteren, vormen ze harde deeltjes. Deze steentjes variëren in grootte, van zandkorrels tot golfballen. De meeste problemen ontstaan pas wanneer zo’n steentje zijn vertrouwde plek in de nier verlaat en de weg naar buiten zoekt via de urineleider.
Die urineleider is een dun buisje. Als een niersteen klem komt te zitten, blokkeert het de urinestroom. Jouw lichaam reageert hier heftig op. Dit veroorzaakt de kenmerkende, hevige pijn. Het is de reis van de steen die de meeste ellende brengt.
De meest herkenbare pijn: flankpijn
De pijn is vaak het eerste en meest duidelijke signaal dat er iets mis is. Deze pijn is berucht. Het is geen zeurende pijn; het is een intense, vaak ondraaglijke kramp. Dit noemen we flankpijn. Het zit meestal hoog in je zij of onder je ribben, aan de kant waar de steen zit. Deze pijn is kenmerkend voor een niersteenaanval.
Wat je ervaart, is een zeer koliekachtige pijn. Dit betekent dat de pijn in golven komt en weer wegtrekt. De intensiteit wisselt. Soms voelt het alsof je gek wordt van de pijn, en even later is het iets draaglijker. Deze kolieken duren soms minuten, soms uren. Het is belangrijk te weten dat deze hevige niersteen pijn niet stilzit. De pijn kan uitstralen.
• Pijn die vanuit de rug of flank naar de onderbuik trekt.
• Soms voel je de pijn zelfs in je lies of geslachtsorganen.
• De pijn kan ervoor zorgen dat je niet stil kunt zitten. Je zoekt constant naar een houding waarin de pijn minder erg is.
Andere veelvoorkomende symptomen van een passerende niersteen
Naast die indrukwekkende pijn, stuurt je lichaam meer signalen uit wanneer er een obstructie is. Deze bijkomende symptomen kunnen je helpen de diagnose te bevestigen, zeker als je twijfelt over de oorzaak van je ongemak. Meer weten over de oorzaken van nierstenen kan helpen bij de preventie van toekomstige episodes.
VIDEO: Nierstenen – Symptomen en behandeling
Problemen met plassen
Wanneer de steen door de urineleider beweegt, irriteert hij de wanden van de buis. Dit leidt tot duidelijke veranderingen in jouw plasgedrag.
• Bloed in de urine (hematurie): Dit is een veelvoorkomend teken. Het hoeft niet altijd zichtbaar te zijn met het blote oog. Soms ziet je urine er gewoon rood of bruinachtig uit. Zelfs een heel klein beetje bloed, wat je alleen onder de microscoop ziet, wijst op irritatie door de steen.
• Prikkelend gevoel bij plassen (dysurie): Je ervaart een branderig gevoel of pijn tijdens het urineren. Dit voelt aan alsof je een blaasontsteking hebt.
• Vaak moeten plassen (frequentie): Je hebt continu het gevoel dat je blaas vol is, ook al heb je net geplast. Dit komt doordat de irritatie tot in de blaas kan trekken.
Misselijkheid en braken
Het is misschien verrassend, maar nierproblemen geven vaak maag-darmklachten. Dit hangt samen met de zenuwverbindingen tussen de nieren en het maag-darmkanaal. Als de pijn heel hevig is, reageert je maag daarop.
Veel mensen met nierstenen symptomen melden ernstige misselijkheid. Sommigen moeten ook overgeven. Dit maakt de hele situatie nog zwaarder, want je voelt je al zo ellendig door de pijn.
Interessante links
Voor meer inzicht in Nierstenen symptomen: herken de klachten en oorzaken, bekijk deze handige links.
• Symptomen van nierproblemen | Nierstichting
• Ik heb een pijnaanval door een niersteen | Thuisarts
Tekenen van infectie
Een ander ernstig punt is het risico op infectie. Als de steen de urineleider volledig blokkeert, kan urine gaan ‘stagneren’. Stilstaande urine is een perfecte voedingsbodem voor bacteriën. Dit leidt tot een urineweginfectie of zelfs een nierbekkenontsteking.
Let goed op de volgende alarmsignalen:
• Koorts en koude rillingen: Dit duidt vaak op een ernstigere infectie die onmiddellijke medische hulp vereist.
• Troebele urine.
• Sterk ruikende urine.
Als je koorts ervaart naast de flankpijn, zoek dan direct contact met een arts. Dit is een spoedsituatie.
De ‘stille’ nierstenen en wanneer je ze misschien niet merkt
Niet alle nierstenen geven drama. Soms heb je zogenaamde ‘stille’ stenen. Dit zijn stenen die klein genoeg zijn om in de nier te blijven liggen. Ze veroorzaken geen obstructie en dus ook geen diepe, krampachtige pijn. Je kunt ze toevallig ontdekken tijdens een routine-echo.
Toch kunnen zelfs deze stenen soms vage klachten geven. Denk aan:
• Lichte, zeurende pijn in de rug die blijft sluimeren.
• Herhaaldelijke lichte urineweginfecties.
Zelfs bij milde klachten is het belangrijk om alert te blijven. Het herkennen van vroege niersteen symptomen helpt bij het vroegtijdig ingrijpen.
Wat moet je doen als je deze symptomen ervaart?
Als je de typische, plotselinge, hevige flankpijn ervaart, is het belangrijk kalm te blijven. Je lichaam geeft een duidelijke noodkreet. Zelfs als je denkt dat het ‘maar’ een blaasontsteking is, kan de intensiteit van de pijn wijzen op een steen.
Neem contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Zij kunnen de juiste stappen zetten. Vaak wordt er gevraagd naar je pijnkarakteristieken: waar zit de pijn, straalt het uit, en hoe is je misselijkheid?
De arts zal waarschijnlijk willen weten of je ook andere niersteen gerelateerde symptomen ervaart, zoals veranderingen in je urinekleur. Soms volstaat pijnstilling en veel drinken, zodat het lichaam de steen zelf kan uitplassen. Bij grotere stenen of bij tekenen van infectie, is verdere medische interventie nodig.
Veelgestelde vragen over nierstenen symptomen
Hoe weet ik zeker dat het niersteenpijn is en geen rugpijn?
Niersteenpijn is vaak veel intenser en komt in golven (kolieken). Het is een diepe, krampachtige pijn die je onrustig maakt en vaak uitstraalt naar de lies. Gewone rugpijn is meestal meer constant en verergert door beweging, terwijl niersteenpijn vaak onafhankelijk van je houding zeer hevig is.
Hoelang duurt de pijn van een niersteen meestal?
De duur varieert enorm. De pijn komt wanneer de steen beweegt of klem komt te zitten. Een episode kan enkele uren duren, maar het hele proces van uitscheiden van de steen kan dagen of zelfs weken duren. De hevigste pijn duurt meestal zolang de obstructie aanhoudt.
Is bloed in de urine altijd een teken van nierstenen?
Nee. Bloed in de urine, of hematurie, kan ook wijzen op blaasontstekingen, nierinfecties of andere, soms ernstigere, aandoeningen. Echter, wanneer het gepaard gaat met hevige flankpijn, is de kans op een steen zeer groot. Raadpleeg altijd een arts om de oorzaak vast te stellen.
Kan ik zelf iets doen tegen de pijn voordat ik de dokter bel?
Als je een bekende steenpatiënt bent en je huisarts heeft een protocol gegeven, volg je dat. Algemeen geldt dat veel drinken (water) helpt de urine te verdunnen en de steen hopelijk sneller door de leider te duwen. Pijnstillers die je zonder recept koopt, kunnen de ergste scherpe randjes van de pijn afhalen totdat je medische hulp bereikt.